We herinneren het ons allemaal, het schrijven van onze nieuwjaarswensen. Aan ouders, grootouders, meter en peter. Het was een hele bedoening en hield vele kinderen weken bezig. De grote dag afwachten, het zenuwachtig voorlezen en dan dat peperkoeken hartje. Onwezenlijk mooie momenten.

Mijn eindejaarswensen gaan over “De kleine goedheid”. Deze dagen hebben we er allemaal de mond van vol, dat mag niet, dat kan niet, en ze zouden het zo moeten doen,… Maar wat doen we zelf? Hebben we niet “zoveel” zelf in handen? Kunnen we zelf niet die steen aan het rollen brengen die alles verandert?

Ik droomde onlangs van een ‘supergeloof’, een allesomvattend geloof, zonder godsdienst, zonder god. Maar een geloof van, voor en door iedereen die zich mens noemt. Met maar één gemeenschappelijke waarde: mens zijn voor de medemens. Op alle vlakken. U zelf alleen maar geven, zonder iets terug te vragen. U zelf gelukkig maken door geluk te brengen. Kleine dingen met grote gevolgen. Geloven in wat echt diepmenselijk goed is voor iedereen. Wij pogen ons steentje bij te dragen, door tijd en energie te stoppen door het vechten voor een beter detentiebeleid. Een beleid dat aangepast is aan de maatschappij van 2016 met normen en waarden van anno 2016.

Schrijf ook eens een brief naar een gevangene. Het kan via post (Port to Hell-O, p/a Marnic De Munck, Nieuwe Wandeling 89, 9000 Gent) of op ons mailadres porttohello@gmail.com

En: altijd welkom in Hotel Prison! Stuur een kopie van je identiteitskaart op, we doen een aanvraag en je kan langs komen. Bezoek is hartverwarmend binnen deze koude muren 🙂

Fijne feestdagen!

 

Dik anderhalf jaar leef ik in gevangenisschap. Meer en meer raak ik overtuigd van de onzinnigheid van dergelijke bestraffing. Hoe meer ik tot dat besef kom, hoe meer ik gefrustreerd raak. De on-logica van de dingen. De regels om de regels, zonder verklaarbare uitleg. Op geen enkel moment wordt er vanuit gegaan dat er ook nog ‘normale mensen’ zich bevinden onder de gevangenen. Mensen die beleefd zijn, wel opgevoed en beschikken over een bepaalde bagage aan denkvermogen.

Nooit, maar dan ook echt nooit in mijn leven kwam ik in contact met dergelijk vierkant draaiend systeem. Vooral een systeem waar de schuld bij elk falen altijd bij de gevangene wordt gelegd. De gevangene die op geen enkel moment ergens terecht kan om zijn klachten te uiten en werkelijk een gelijk of zijn recht af kan dwingen. Er bestaat inderdaad een commissie van toezicht die alle klachten netjes in een jaarboek publiceert en nu en dan overleg heeft met de directies. Maar deze commissie heeft geen enkele resultaatverbintenis. Het blijft bij rapporteren en adviezen. Je kan als gevangene ook rechtstreeks naar de directie stappen, die zich voor 100% schuil houden achter onredelijke regels. Hier haal je nooit gelijk. Je kan je frustraties ook kwijt via een gerechtelijk aanklacht, maar we kennen allemaal deze trein der traagheid, en vooral de instelling van negativisme tov. gevangenen. Er rest tenslotte de nationale ombudsman. Velen denken: aha, the place to be voor al je klachten en bezorgheden, maar recentelijk bewees een uitspraak van ondertekenaar (betreft het huurgeld voor TV gebruik) dat ook deze uitspraken door directies naast zich worden neer gelegd.

Toen dacht ik dat het zelf in de media aandacht brengen, via een blog, wel de oplossing kon brengen. Misschien kunnen we door het schrijven van artikels de FOD Justitie onder druk zetten en tot een koerswijziging krijgen. Ook hier ving ik bot.. Integendeel, ik kwam direct in het vizier van een stekelige instelling, die alleen mijn stilzwijgen beoogde. Dit op allerlei manieren, zelfs door me persoonlijk te treffen.

Ik kwam recent een eminente dame tegen, criminologe van opleiding, die rotsvast gelooft dat detentiebeleving anders moet. Maar tevens ervan  overtuigd is dat vele positieve krachten met haar er aan denken dat er weldra verbetering zal komen. Het spijt me dit te moeten zeggen maar alvorens er werkelijk verbetering zal komen, moeten heel wat personeelsleden, zowel onder de directies als de bewaking, volledig ‘verdwijnen’. Heel wat mensen zijn ‘misgroeid’ in hun hersenen. Ze hebben een gigantisch groot veiligheid- en angstsyndroom en staan helemaal niet open voor het zorgmodel. Het zal nog een kwart eeuw duren vooraleer er werkelijk iets beweegt…

Ik heb een heel eenvoudig model om pakken bewakingspersoneel te laten afvloeien ten voordele van zorgpersoneel. Rust alle opgesloten gedetineerden uit met een GPS-systeem en volg hen centraal op in een bewakingskamer. Maak met iedere gedetineerde een overeenkomst/contract waar hij kan en mag zijn én wanneer. Je zal veel meer bewegingsvrijheid creëren voor gevangenen (en dus minder frustraties) en je kan de helft of meer onnuttige taken van beveiliging afschaffen, en dus idem dito voor bewakingspersoneel. Een eenvoudig gebruik van hedendaagse technieken en een doeltreffend inzetten van personeelsbudgetten, waarbij alleen opvoeding, opleiding en zorg de winnaars zijn. Iets wat alleen maar positieve gevolgen kan hebben. Voor de gevangenen maar ook voor de maatschappij waarin deze gevangenen op een dag opnieuw in terecht komen. Het is allemaal wat simpel voorgesteld, maar er valt met een creatieve en positieve ingesteldheid hier veel aan te doen. Budget: onbespreekbaar…? Als men enkele tientallen miljoenen kan vinden voor vluchtelingen, dan kan men die ook vinden voor gedetineerden. Er is geen enkel excuus. Ik wil die eminente dame graag gelijk geven, maar het zal wel radicaal moeten gebeuren, anders blijft het opnieuw bij wishful thinking. En dat ben ik zo moe… Het raakt me vooral om persoonlijk getroffen te worden voor mij goed bedoelde tussenkomsten.

Amen en vrede aan u allen.

Marnic

 

 

  

Het verblijf in de gevangenis heeft dan toch minstens één voordeel. Het geeft je de mogelijkheid om stil te staan bij de diepere betekenis van de dingen. Niet dat ik dat vroeger nooit heb gedaan, maar er was precies toch wel weinig tot geen tijd voor. Het leven was zo gevuld, draaide op automatismen zodat de jaren voorbij vlogen. Nu is er wel een zee van tijd, wat ook weer automatismen veroorzaakt 🙂 Namelijk nadenken en afwegen over de zinvolheid van de dagdagelijkse activiteiten binnen de muren.

Ik sta ook regelmatig stil omtrent het concept en de zinvolheid van deze blog. Wat is het nut en de zin om al die energie te stoppen in verhalen te schrijven over de gebeurtenissen binnen de muren? Als ik de reacties bekijk van het veiligheidspersoneel (cipiers, directie, Directoraat Generaal, de minister) dan is het zeker niet stimulerend, eerder het tegendeel. Ze zijn zwaar negatief over mijn/onze handelswijze. Als ik de medegedetineerden bekijk, staan de meesten ook niet te juichen.. Wantrouwen en angst om op te komen voor het algemeen belang (wat hen eventueel persoonlijk kan treffen) zijn schering en inslag.

Bij de lezers van onze blog, als ik eerlijk mag zijn, voel ik soms een voyeurisme en soort ramptoerisme.. Meer dan een echte betrokkenheid. Er zijn veel views maar er komen weinig reacties. Volledig akkoord gaan met alles wat op de blog staat, is niet mogelijk. Iedereen heeft wel zijn mening. Waarom zetten onze lezers die niet even op mail of sturen ze iets op met de post? Laat het mensen onberoerd? Weten ze niet wat ze moeten denken, reageren? Hoe voelen mensen zich bij wat ze lezen op onze blog? Vinden ze zaken interessant? Staan er dwaze dingen op? Waarom? Dat willen we graag weten!

Waarom schrijf ik dan als er zo weinig reactie komt? Misschien omdat ik me de titel ‘schrijver’ wil aanmeten. Tegelijkertijd denk ik dan, was ik maar psycholoog, ingenieur of manager geweest. Dat zijn pas beroepen. Maar schrijver… Dingen vertellen waarvan je niet eens weet wat de draagwijdte van je woorden betekent… Als je fysica beoefent, kan je de dingen beter en vooral exacter verklaren dan een filosoof. Wat is de nutteloosheid van wat ik doe, wat wij doen met deze blog?

Maar er is wel iets dat positief is. Het gevangenisleven werkt zo frustrerend (de nutteloosheid van de tijd hier) dat er continu allerlei gedachten door mijn hoofd fladderen. Mijn brein is als het ware permanent op ontdekkingstocht naar nieuwe ervaringen en deze afschrijven werkt heel helend. Als ik dit niet zou kunnen doen, was ik allang ‘zot’ geworden. Dat geldt ook voor collega’s van me die mee deze blog voeden. Ze tekenen, bedenken cartoons, schrijven mopjes, gedichten, teksten over hun ervaringen,… Ze creëren op basis van hun ervaringen binnen de muren. Het is een manier om dingen van ons af te schrijven/tekenen en te delen met de wereld. We gaan op zoek naar verbinding met de wereld buiten de muren. Zonder de ander, zonder communicatie worden mensen ‘zot’. Daarom hebben wij dit nodig. Daarom vinden we het belangrijk dat dit platform er is. Beetje bij beetje bouwen we er verder aan. Daarom is het dus WEL zinvol. Ik hoop dat meer en meer gevangenen hetzelfde beleven. En al schrijven ze enkel voor zichzelf, in een dagboek, maken ze mooie muurtekeningen op hun celmuren, of uiten ze zich op een andere creatieve manier. Het blijven creatief zijn, denken, zich manifesteren, is enorm belangrijk in de gevangenis. Niemand kan ons onze creativiteit afnemen. Het is een weerspiegeling van je ziel, van ons mens zijn. Ik dank oprecht die enkelingen die met echte aandacht ons volgen en hoop dat er meer en meer mensen het belang van Port to Hell-O onderschrijven.

Laat iets van je horen! Bezorg ons een reactie, een briefje, een kaartje, een tekening! Dat kan op Port-to-Hell-O, p/a Marnic De Munck, Nieuwe Wandeling 89, 9000 Gent. Wij laten zeker iets terug weten.

De redactie

 

 

A.C.T. staat voor ‘Acceptance and commitment Therapy‘. In ACT richt men zich vooral op zaken die men rechtstreeks kan beïnvloeden in het leven zoals bv. het eigen gedrag. Dit in de plaats van bv. controle te willen krijgen over gebeurtenissen die niet direct te beïnvloeden zijn. Bepaalde zaken in het leven heb je niet in de hand: het verlies van een kind of ouder, een (ongeneeslijke) ziekte, ontslag, milieurampen,… Maar hoe je er op reageert en mee omgaat, dat heb je wél in de hand. Probeer je er het beste van te maken of ga je met gebogen hoofd neerslachtig door je dagen. Is het glas half vol of half leeg voor jou?

In de ‘bak-situatie’ kan men best bekijken als: probeer vooral jezelf in de hand te hebben en bij te sturen in alle situaties die je overkomen. Dit in de plaats van te reageren tegen een systeem dat alleen zijn bestaansrecht heeft omwille van het systeem. Regels voor de regels. Dit systeem en deze regels kan je kennelijk onmogelijk veranderen en elke poging om dat te doen, frustreert alleen maar. Het koste dertig jaar om de Berlijnse Muur af te breken… Het zal nog decennia duren vooraleer de tanker Justitie van koers gewijzigd is en detentie op de juiste vaarroute zit…

Jezelf tarten heeft geen zin… Maar moet je dan alles zomaar negeren en laten gebeuren? Neen! Je kan veel opnemen, proberen je mening te verkondigen (bv. via deze blog of andere platforms) maar stel je verwachtingen niet te hoog.

De filosofie van ACT is dat het vechten tegen onmenselijke zaken uiteindelijk ten koste gaat van een waardevol leven. Mindfullness is dé oplossing.

Henri Heimans heeft in Gent de Prijs voor Mensenrechten 2015 in ontvangst mogen nemen. Hij krijgt de onderscheiding “omwille van zijn niet aflatende strijd voor de rechten van geïnterneerden, zowel tijdens zijn carrière in de magistratuur als tijdens zijn pensioen”.

“Om te komen tot een modernisering van justitie, zijn wij de mening toegedaan dat de menselijke factor essentieel is”, zegt voorzitter Jos Vander Velpen van de Liga voor Mensenrechten. “Niet alleen de technische, maar ook de menselijke kwaliteiten van de magistraat zijn essentieel en voor ons is Henri Heimans daarin een absoluut toonbeeld. Hij heeft decennialang als voorzitter van de (Gentse) kamer van inbeschuldigingstelling, als onderzoeksrechter of als voorzitter van de Commissie ter Bescherming van de Maatschappij getoond dat hij een absoluut respect heeft voor zowel slachtoffer als verdachte.”

Je leest hier meer over de prijs.

Als de pers wordt ingelicht over een bepaald voorval binnen een gevangenis spruit di voort uit een interne bron, komende van ‘een reporter’ uit het beperkte wereldje van de gevangenen. Niet iedereen heeft de macht en het talent om met de juiste woorden aderlatingen binnen het lopend gevangenissysteem aan het licht te brengen. Sommigen dan wel en daar wringt het schoentje. Het zijn precies ‘die’ mensen die dan groot gevaar lopen terecht te komen in persoonlijke behandelingen van bepaalde ‘gouverneurs’ binnen de muren.
Gevangenis-directieleden regeren nog steeds almachtig. Elk naar zijn eigensoortig opgestelde macht. De schandpalen zijn nu wel afgeschaft, maar ‘lukrake’ tuchtsancties zijn nog steeds schering en inslag. Daar wordt dagelijks mee gezwaaid, dikwijls uit eigen vertier van lichtgevoelige ‘leidinggevende elementen’, getint door een zuiver ‘persoonlijk’ non-tolerantie coëfficiënt. Bepaalde directieleden uit P.I. Beveren bv. passen deze tactiek toe, tussenin de lugubere vorm van dit soort gedwongen samenleven. Zo ‘kreeg’ Marnic DM een draai rond zijn oren van de Beverense anti-tolerantiehandhaving en werd hij op staande voet overgebracht naar Gent, simpelweg omdat hij lopende feiten had gepubliceerd van binnenuit de muren van zijn instelling. Zijn ‘blog-publicaties’ van achter de tralies gingen zogezegd ‘te’ ver, terwijl ze precies weergaven hoe de vork in de steel stak.
Van een gevangene wordt verwacht dat hij niet ontsnapt en… de directie moet alles in het werk stellen om hem geen kans te laten een eigen escaperoute te organiseren. Dat is ‘het punt’ achter een gevangenisstraf. Als de directie, bovenop de reeds opgelegde straf van een rechter nog eens bezwarende lasten op de delinquent zijn schouders gaat gooien, kan dat inderdaad tot frustraties leiden en opstand kweken. Zo werd ‘Ronald J’ steeds weer aan de schandpaal genageld binnen onmogelijke lokale regimes en kwam hij eindelijk tot rust na klachtneerlegging bij de Raad van Staten. De gevangenis van Beveren leek voor hem een aanpassingsweg te openen naar meer menselijkheid. De man heeft verstand en onderlingen contacten met andere gevangenen verlopen in alle rust. De kern van zijn misdaden verdoezelen. Frustraties verdwenen in het niets. Onderlinge ‘vloeiende’ verstandhouding via veelvuldig overleg bepaalt immers veiligheid binnen de muren. Als men dan simpelweg interne regelmatigheden tracht te verdoezelen, ten koste van soms bediscussiëerbare gewoontes, dan is het normaal dat ‘onder druk staande mensen’ ook eens de zaak willen recht trekken, al druist ‘het klokkenluiden’ in tegen de verdraagzaamheid, het ‘tolerantie-coëfficiënt’ van een directielid. Het feit is, weinigen zijn nog echt dom, zoals begin de jaren zestig. Gevangenen hebben ook betere toegang tot de buitenwereld, terwijl er precies van hen verwacht wordt dat ze zich gaan bijscholen in allerlei takken. Hun inbreng in de maatschappij moet van bepaald peil blijven, levend naar het moment toe dat ze weer mogen gaan beschikken over hun eigen vrije leven en op eigen benen verder moeten.

Een gevangenisregime moet netjes blijven, menselijke gevoelens intussen niet gaan tergen of afknotten. Niet elk mens is dezelfde en zo handelt niet elk directielid op gelijk niveau. Omdat gevangenen allemaal mensen zijn met opgelegde straffen, al dan niet terecht, moet hieruit begrepen worden dat elke extra belasting soms fataal kan zijn. Denigrerende beslissingen uit handen van hun opgestelde directies zijn niet altijd passend. In Beveren heersen opwellende situaties waarbij zelfs de bewaarders soms perplex op straat komen of recht af te dwingen, inderdaad tegen bepaalde directies. Een gevangene kan niet op straat komen of de ingangspoort blokkeren. Hun verweringstactieken en publicaties ‘in de geschreven pers’ opent dan soms meer ogen bij het publiek, als zouden ze lokaal lawaai maken met potten en pannen, zoals in de jaren stillekes..

Gesorteerde journalistiek zou dan ook mogen gelezen worden, maar precies daar krijgt ‘de durven’ – schrijver dan ‘persoonlijk’ de sanctiedoos in zijn gezicht, voortvloeiend uit de almacht van de lokale hiërarchie. Een slavoorbeeld van willekeurige onderdrukking is, toen in de grote keuken ineens een mes spoorloos verdwenen scheen, terwijl het ergens door een buitenmedewerker verloren was gelegd in de koelkast. Ook daar besliste de directie ‘iedereen’ zijn werk af te nemen en ‘allen’ met terugkeer naar het gesloten regime te straffen. Zonder ook maar rekening te houden met wat dit met elk individu doet. Zeggen dat die werkers hard presteren in Beveren, tegen 0,90€/uur, waar iedereen verbaasd naar opkijkt, hoe ze nog willen werken tegen zo’n hongerloon??

Alles is daarentegen enorm duur in de Belgische gevangenissen. Prijzen van telefoonverbindingen zijn roodgloeiend en winkelwaar heeft een topprijslijst. Alles staat omgekeerd evenredig tegenover elkaar en toch roert de directie hier geen moer naar. Het moet allemaal kapitaal opbrengen voor de Staat, terwijl men zelfs de bezorgde taken in de werkhuizen voor de helft afroomt. Dan is er ene ‘Laurent Sempot’, woordvoerder van het Gevangeniswezen die alle verantwoordelijkheid netjes afblaast door middel van absurde onduidelijkheden welke de lezer zeker niet bevredigd, precies omdat zijn uitdrukkingen klaar omzeilend zijn en eigenlijk leugenachtig naar voren worden gebracht.
De eerst ondergebrachte gevangenen in het nieuwe Beveren ploegen over waterinsijpeling en andere  kinderziekten (deursloten die het begaven), als gevolg van het te vlugge over leveren (zonder testen) van de nieuwbouw. Dezelfde Sempot vertelde de pers dat dit niet waar was, puur leugens verspreidend en de media sussend, terwijl een directeur (met gevoel voor rede) aan een krant verklaarde dat dit wél zo was en er druk aan gewerkt werd om het te verhelpen. Misschien moet die woordvoerder maar eens doorgelicht worden??
Zo bracht ‘Patrick V’ in de Gentse gevangenis bij de Raad van State aan het licht dat een paar bewakers knoeiden met hun prestaties en zogezegd overuren aanrekenden, onterecht premies opstrijkend. De dag dat verklaringen van Patrick in een dagblad te lezen waren verloor hij binnen de gevangenis zijn werk, als tuchtsanctie! Zo legde ‘Mohamed B’ eerst klacht neer bij de lokale directie, vertelde uit nood aan journalisten dat de stinkende bak van Vorst gevaarlijk was, omdat enkele bewakers (zich amuserend) echt te keer gingen, als bij een ‘SS-afstraffingsteam’. Hij werd daarop ook mishandeld en overgeplaatst naar St. Gillis. De directie had er eerst helemaal geen oor naar en was overduidelijk vals verweer gaan afleggen bij het Ministerie toen van hen verantwoording en uitleg werd vereist. Tot een klokkenluider de dagbladen had aangeschreven… en een daadwerkelijk beeld via de media werd geopenbaard. Alles, behalve lachwekkend?? Die bewaarders zijn op staande voet op non-actief gezet en later ook gesanctioneerd.

Als gevangene zie je om je heen hoe onervaren bewaarders soms (on)bewust fouten maken, dikwijls op kosten van die gevangene, waarbij het systeem eerder valselijk weer rechtgetrokken wordt. Veel frustraties komen ook uit de richting van het psychologisch team (PSD) welke geïnstalleerd werd om mensen binnen de gevangenis te sorteren naar veiligheidswaarden en klaar te stomen voor een al even onduidelijk opgestelde Strafuitvoeringsrechtbank. Het beschrijf van mensen, in vereiste rapporten laat meestal verderfelijk de wensen over. Rechters laten zich dan ook al te vaak leiden door imaginaire poespas van buitenstaanders die ‘denken’ dat ze het voor het rechte eind hebben. Mensen uit dat PSD-milieu kregen bij nader inzien ‘alles’ voor het zeggen en kunnen goochelen met alle elementen tegenover ‘hun’ gevangene, hun soort ‘prooi’, met geschreven teksten (soms simpelweg copy-paste), zodanig dat de toneelopvoering bij een Surb-voorkomen tot een ‘Bingo-ja-dan-nee-spel’ herschapen wordt. Gevangenen worden steeds meer onderdeel van een fabrieksdraaimolen. België is bijna het enige land ter wereld waar ‘niemand’ als gevangene weet wanneer hij echt weer vrij gaat komen. Directies nemen schijnbaar de uitdrukkingen van ‘gunst’ en ‘dwang’ maar al te gretig in de mond, terwijl ze bang zijn fouten te maken, zogezegd steeds onder druk staand van hogeraf. Moet ik aan het publiek vertellen dat bijna elke gevangene er heel verward bij loopt, na jaren ‘bak’ gedaan te hebben en de familie of werkkring geen enkel vast plan of tijdspannen naar de nabije toekomst kan maken, naar aanvang van een gepaste job?!? Kinderen nemen afstand van zo’n papa die te lang wegblijft, steeds leven in het ongewisse. Beseft een minister van justitie dan wel wat dit allemaal aanricht binnen de gevangenismuren? Doordat steeds meer mensen ‘later’ vrij kunnen, dan aangegeven op hun criteria-fiche onstaat wanorde in de goede loop van het systeem. Rechters die binnen de SURB een functie hebben, zien alleen nog maar dwang en nog hardere maatregelen, zogezegd ter bescherming van derden, terwijl een eerste rechter al een strafmaat had vastgelegd. Uitleg voor vertragingen worden weggestopt onder het mom van ‘gunst’ en ‘ernst’. Het zaaien van armoede en chaos binnen die gevangene zijn familie komt ergens op het achterplan. Natuurlijk moet iemand boeten voor zijn misdaad, tenminste tot sussen (en voldoening) van de maatschappij (en zolang ze zich niet kunnen vrij kopen van hun zonden natuurlijk, dan hoeft het niet). Maar weinigen realiseren zich dat die aangekweekte familiearmoede de open deur vormt naar ‘drang’ nieuwe criminele neigingen bij en binnen deze mensen hun entourage, uit noodzaak én dwang deze maal. Advocaten eisen steeds harder hun loon en schulden stapelen zich op. Terwijl de 21% btw toevoeging het gevarenpeil naar tijdig aflossen steeds verhoogt. Schuldbemiddelingen raken verstrikt in een web. Heeft al iemand met de juiste bewoordingen de klok naar buiten gebracht rond dit thema? Maar goed dat een SURB alleen nog zal opgelegd worden voor straffen meer dan vijf jaar.. De overbevolking binnen deze oude gevangenissen moet dalen en kan ook, zodra de PSD-macht verzwakt. Mensonterende situaties zoals die zich in Merksplas nog voordoen, waar een plastiek schijtpot (excusez le mot) dienst doet als toilet tussen twee andere mede-opgeslotenen moeten van de kaart geveegd worden. Dit zijn middeleeuwse toestanden waar een aalmoezenier zelfs geen bezoek wenst te brengen omwille van de ondraaglijke stank. Zo’n situaties durf je als Belg toch niet aan te kaarten op het Europees parlement? Het wordt hoog tijd dat iemand daar iets aan doet, want ons land gaat koopt en steeds nieuwe gevangenissen bijbouwen is geen oplossing voor een betere maatschappij. Enkel in die zin als de oude ‘forten’ gesloten worden, België niet waardig. De financiële belasting van elke brave burger komt intussen regelmatig hoger te liggen.. Goed dat er klokkenluiders zijn.

Redactie “De Klokke” uit P.I. Beveren

 

 

Open brief aan Koen Geens, Federaal Minister van Justitie, 
Jo Van Deurzen, Vlaams Minister van Welzijn,
het Directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen,

December 2004. Euforie in het Parlement. Tien jaar nadat, in 1994, de aanzet werd gegeven tot hervorming van het louter repressief karakter van de gevangenisstraf, gaf het Parlement met algemene stemmen zijn goedkeuring aan de wet “betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden”, de zogenaamde Basiswet van 12 januari 2005. Meer dan tien jaren zijn intussen verstreken…

Na de afkondiging van die Basiswet werd het Justitiebeleid aan een veelkleurig plat van ministers toevertrouwd, achtereenvolgens aan:

• Laurette Onckelinx (PS) van 2005 tot 2007
• Jo Van Deurzen (CD&V) van 2007 tot 2008
• Stefaan De Clerck (CD&V) van 208 tot 2011
• Annemie Turtelboom (Open VLD) van 2011 tot 2014.

In tien jaar tijd is echter geen enkele van deze vier excellenties erin geslaagd om een reeks essentiële bepalingen betreffende de zogenaamde ‘interne’ rechten van de gedetineerden volledig in uitvoering te brengen! Haast niet te geloven maar toch is het zo: nog steeds ontbreken tal van belangrijke uitvoeringsbesluiten, hoofdzakelijk die besluiten die de middelen moeten creëren en uitbouwen waarmee de gedetineerde zijn interne rechtspositie kan laten bepalen, waarborgen en afdwingen. Het betreft o.m. het detentieplan, het beklagrecht en de toezichtsorganen.

Sedert het aantreden van de huidige federale en Vlaamse regeringen hebben Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) en Vlaamse Minister van Welzijn Jo Van Deurzen (CD&V) weliswaar op 8 juli 2014 een hoopgevend Samenwerkingsakkoord onderschreven als aanloop naar een effectieve aanpak van het probleem. Een akkoord waarbij het Directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen en de Vlaamse Overheid de verbintenis aangaan om zich “met respect voor elkaars finaliteit, werkingsprincipes en -methodes”, samen in te zetten “voor de gemeenschappelijke opdracht om in te staan voor een veilige, rechtsconforme, humane en re-integrafiegerichte invulling van de vrijheidsberovende straf of maatregel” (artikel 4 van het Akkoord).
Minister Geens werkt bovendien een ambitieus Justitieplan uit waarin o.m. de rechtspositie van de gedetineerden onder handen zal worden genomen. Maar het realiseren van de beoogde doelstellingen zal wellicht nog heel veel tijd in beslag nemen.

Toegegeven dat gedetineerden vaak geen doetjes zijn en dat kordate aanpak noodzakelijk is om alles in veilige en ordentelijke banen te leiden. Gedetineerden hoeven ook niet ‘in de watten’ worden gelegd, zeker niet. Maar de grondbeginselen van de Basiswet mogen niet worden genegeerd, en zeker niet met de voeten worden getreden. De doelstelling van die beginselen laat immers geen enkele twijfel bestaan: de gedetineerden moeten als mens dezelfde rechten genieten als de gewone burgers, natuurlijk onder voorbehoud van vrijheidsberoving en naleving van de onontbeerlijke orde- en veiligheidsnormen. Intussen wordt echter dagelijks ervaren dat het gevangenispersoneel daar niet van bewust is, met de gevolgen van dien. Is het aanvaardbaar dat een gevangene toegesnauwd en zelfs uitgekafferd wordt door een cipier… omdat hij, spontaan en uit pure wellevendheid, welgemeend “goede morgen” of “dank u” zegt? Is het normaal dat al de gedetineerden van een gevangenisblok letterlijk ‘bestraft’ worden (bv. met ontzegging van ontspanning- of wandelmomenten) omdat één gevangene zich agressief gedragen heeft?
Dergelijke handelingen genereren alleen maar frustratie en zijn alles behalve bevorderlijk voor een vlotte re-integratie in de maatschappij. Kortom het moet toch nog eens uitdrukkelijk beklemtoond worden dat vrijheidsberoving de enige straf is die de veroordeelde mag/moet ondergaan.

Hoogtijd dus om een uitvoerige en dwingende ministeriële omzendbrief uit te sturen waarbij het voltallige personeel van de penitentiaire inrichtingen gewezen wordt op het wezenlijke doel van de Basiswet, en waarbij aan dat personeel duidelijk wordt gemaakt dat het zich, bij de uitoefening van zijn opdracht, moet schikken naar de uitdrukkelijke voorschriften van de Basiswet en van het Samenwerkingsakkoord.

Dit zou alleszins een prachtig signaal zijn vanwege de overheid, vooral om aan te tonen dat zij daadwerkelijk van plan is om al de beginselen van de Basiswet ten uitvoer te brengen. En meteen ook een uitstekend middel om de beloftes waar te maken die werden geformuleerd in het Jaarverslag 2014 van het Directoraat-generaal. Even aanhalen uit dit verslag:

– Minister Geens: “Alle diensten en personeelsleden van het Directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen staan alle dagen van het jaar 24 uur op 24 in voor het menswaardig bejegenen van de gedetineerden, het helpen bij het vermijden van de detentieschade en het voorbereiden van deze mensen op de terugkeer naar de maatschappij”

– Directeur-generaal Meurisse: “Ook zetten we ons verder in om de kwaliteit van de detentie te verbeteren”.

Het lijdt geen twijfel dat een dergelijke ministeriële omzendbrief er in aanzienlijke mate toe zou bijdragen om het heersend frustratiegevoel te milderen en alleszins om de rehabilitatie van de gedetineerden in de hand te werken. Alleen goedheid kan goedheid genereren. Vergelding genereert vergelding, en dat moet koste wat koste vermeden worden, om recidives te voorkomen.

Hoogachtend,
Een niet-gedetineerde, 
die de hoop blijft koesteren,
dat de penitentiaire inrichtingen, 
na 20 jaar getreuzel, eindelijk
de essentie van hun opdracht zullen waarmaken. 

 

 

 

 

Door I.V.