‘Leven in gevangenis heeft negatief effect op gezondheid’

Tijdens de zomervakantie zal in zeven Vlaamse gevangenissen de gezondheid van gedetineerden onderzocht worden. Het is nodig merken ze bij de Vlaamse overheid. ‘Gedetineerden hebben weinig controle op wat ze eten, en komen vaak bij. Ze sporten weinig en stress triggert hun rookgedrag.’

‘De Vlaamse overheid is verantwoordelijk voor zowel de hulp- als dienstverlening aan gedetineerden’, zegt Dana Mariën, beleidscoördinator in de gevangenis van Beveren. ‘Het gaat daarbij niet alleen om onderwijs, werk, sport en cultuur, maar ook om gezondheidszorg, zowel preventief als geestelijk.’ Het gezondheidsonderzoek komt er vooral uit noodzaak, benadrukt Mariën. ‘Al een aantal jaar zoeken we uit hoe goede gezondheidsprojecten kunnen worden opgezet voor gedetineerden. Het ging echter heel moeizaam, ten eerste omdat we met een heel specifieke populatie zitten, zoals anderstaligen, kansarmen of mensen met verschillende opleidingsprofielen. Daarnaast merkten we dat het leven in een gevangenis zijn effect heeft op de gezondheid. Gedetineerden hebben weinig controle op wat ze eten, en komen vaak bij. Ze sporten weinig, en stress triggert hun rookgedrag.’

De vragenlijst voor het onderzoek werd door de UGent mee opgesteld, en is gebaseerd op de gezondheidsenquête die bij andere burgers afgenomen wordt. De vragen zullen worden voorgelegd aan gedetineerden uit de gevangenissen van Dendermonde, Antwerpen, Turnhout, Brugge, Beveren, Hoogstraten, en een zevende gevangenis, tijdens de zomermaanden.

Er zal worden gepeild naar de kennis, attitude en gedrag tegenover onder meer roken, gezonde voeding en beweging, maar ook naar mentale en seksuele gezondheid. Bedoeling is om al die zaken mee te nemen in de ontwikkeling van een zogenoemd ‘gezondheidsprofiel’, op basis waarvan dan een gezondheidsbeleid zal worden uitgetekend.

DIT ARTIKEL WAS TE LEZEN IN DE STANDAARD (FEBRUARI 2015).

Advertisements

Comité van toezicht

Fokke & Sukke zitten in het Comité van Toezicht

Unknown

Zijn vakbonden van vorige eeuw?

Het verhaal van een op macht geilende ploegchef

Inleiding (wordt vervolgd binnen aantal dagen) 

“De Post” (nu B-Post), “De spoorweg” (NMBS), telecommunicatie (RTT- nu Belgacom/Proximus), de luchtvaart (Sabena), het gerecht (FOD Justitie). Allemaal waren dit vorige eeuw bastions van syndicale voormannen. Dikwijls werden hun klanten “gegijzeld” om bepaalde eisen af te dwingen. Het was net of openbare dienstverlening (dat noemde men zo mooi) en klantvriendelijkheid niet samen konden gaan. Nog minder dacht men dat de privé dit ook kon uitbaten, met een veel beter resultaat. Anders geschiedde in het onderwijs, de ziekenhuizen, ouderlingenzorg, de mutualiteiten, de vakbonden (hun dienstverlenende poot althans) veel efficiënter, zelfs met winst (die wel steeds wordt geherinvesteerd), worden publieke opdrachten privé grotendeels uitgevoerd. Enkele pientere politici wisten dit ook, vooral Guy Verhofstadt en zijn kompanen hadden dit al lang door. De telecommunicatie, de Post en de luchtvaart werden na decennia lange zware verliezen mede dank zij de privé, omgetoverd tot winstgevende maar vooral betere service biedende bedrijven. De spoorweg en Justitie werden nog niet aangepakt en het resultaat is er ook naar. Het Jani Haecksisme zou men dit verhaal kunnen noemen of ook wel de kwaal van de zware benoemingen. Gelukkig zijn we nu 2015 en spreken we in de taal van Bart De Wever en de Jo Cornu’s van deze wereld maar maak je geen illusies, er hebben er zich al meer de tanden stukgebeten op de spoorrails. Twee hoofdbastions blijven overeind, met mensen die aan de touwtjes trekken met een mentaliteit van vele jaren geleden, de tijd dat alles beter was. Ik hoorde dat mijn vader en grootvader ook altijd zeggen. Mijn grootvader was boer, met paard en ploeg, zijn kleinzoon bestuurt de boerderij met de computer. Ik weet dat het hele verhaal veel ingewikkelder is maar dit is een Dag Allemaal-verhaal, veel proza, veel opwinding maar vooral ook veel waarheid.

De redactie

Gent here we are !

Nieuwe Wandeling, the place to be.

Het is mijn derde post vanuit Gent en men beweert altijd dat driemaal scheepsrecht is. Inderdaad, tot op heden valt alles best mee in Gent. Je plukt de vruchten van een stabiel beleid dat tevens toekomstgericht denkt.

Zijn er dan geen problemen in Gent ? Wel degelijk maar die zijn niet persoonsgebonden. Ze zijn te wijten aan ontbrekende financiële middelen. De personeelsbezetting: zowel veiligheids- als verzorgend personeel staan continu onder hoogspanning door een teveel aan gedetineerden. Gent heeft een gemiddelde overbezetting van meer dan 30%. Hoe kun je dit jaar na jaar volhouden? In Gent wil men nieuwe, waardevolle gewoontes invoeren zoals dragen van burgerkledij. Het idee is er en de wil ook maar er zijn geen centen voor aangepaste wasautomaten. Justitie kost nu dubbel zo veel als 15 jaar geleden. Waar gaat al dat geld naartoe? De organisatie rond gedetineerden wordt jaar na jaar scherper gesteld. Hoe wil je als directeur op die manier een progressief beleid voeren. Veel directeurs hebben fantastische ideeën maar stoten steeds op hetzelfde probleem: een lege kas. Toch proberen sommigen om zo creatief mogelijk om te gaan met de schaarse middelen waarover ze beschikken. Ik had hierover zeer goede ervaringen in Ruiselede en nu ook in Gent. Minder correct verliep het in Beveren waar wel al veel aanwezig was in basis.

Ondanks een goede organisatie in Gent gaan we toch door met onze blog The Port to hell-o. We verslaan zo veel mogelijk de gebeurtenissen binnen de muren (nu al in Beveren, Oudenaarde en Gent), dit in hoofdzaak om de vinger aan de pols te houden van het systeem in het algemeen. Ook goede en positieve dingen maken daar deel van uit. Vanaf 1 augustus zenden we dus ook uit van in Gent, op 15 augustus starten we in Oudenaarde. Nog veel leesgenot!

Marnic De Munck

Gevangenissen: spiegel van onze samenleving

Gevangenissen: spiegel van onze samenleving
Bron: MO* magazine


In de Verenigde Staten nam sinds de ‘War on Drugs’ in de jaren tachtig het aantal gevangenen astronomisch toe. Veelal gaat het om armen en Afro-Amerikanen. Ook de privatisering van gevangenissen, het opsluiten van jongeren en wrede behandelingen zoals langdurige eenzame opsluiting worden door tegenstanders aangeklaagd. MO* polste bij Luk Vervaet hoe het België en Europa intussen vergaat. Vervaet was vele jaren leraar Nederlands in Belgische gevangenissen. Hij is actief bij Egalité rond het Belgisch gevangeniswezen en politieke gevangenen.

  • Olivia Rutazibwa

Gaan we in België en Europa ook richting Amerikaanse toestanden?

De specifiek Europese manier van gevangenen behandelen en rechtspraak is aan het verdwijnen. Gezien de mondialisering denk ik niet dat we kunnen verwachten dat ook de behandeling van gevangenen geen mondialisering ondergaat. Op een gegeven moment is er een bepaald model dat overal ingang vindt. Aangezien het dominant model, zowel economisch als politiek, het Amerikaans model is, zie je dat ook hun gevangenissysteem en de manier waarop zij met delinquentie, criminaliteit en politiek verzet omgaan, zijn weg baant op het Europees continent.

Hoe vertaalt die Amerikanisering zich concreet bij ons?

Er zijn verschillende elementen. Zo is er de massale opsluiting van mensen. Vermits we in België maar een klein land zijn zie je dat natuurlijk maar op kleinere schaal. In landen als Groot-Brittannië en Frankrijk is het duidelijker. In België zagen we een verdubbeling van de gevangenen. In 1980 waren er 5.000, in 2013, 12.000. Dat is meer dan een verdubbeling, en er lijkt geen einde van deze trend in zicht.

Daarnaast is er ook op alle vlakken een harder strafbeleid. In tegenstelling tot wat mensen denken, zijn de straffen zeer streng en veel langer dan vroeger. Het aantal straffen boven de drie jaar is enorm toegenomen. Ook het aantal daden dat gecriminaliseerd wordt neemt toe. Een klein voorbeeld  daarvan zijn de GAS-boetes.

Een ander aspect is de explosie van het aantal gevangenissen. In België gaat men er meer dan tien bijbouwen. Ditzelfde fenomeen zie je ook in de grote Europese landen.

In de VS ging de exponentiële groei van gevangenissen gepaard met privatiseringen en begon men te spreken van de ‘prison-industrial-complex’: een gedeeld belang tussen politici en de industrie om het gevangeniswezen te doen groeien. Zien we dit in België ook?

Het is er ook bij ons, al is het niet zo manifest. Minister De Clerck haalde zelf economische argumenten aan toen hij de bouw van nieuwe gevangenissen bepleitte. Hij zei dat een gevangenis van 440 plaatsen 500 jobs creëert voor minstens honderd jaar. Je hebt dus economische en commerciële belangen voor de gemeenten die een gevangenis bouwen.

Ten tweede zullen er met het masterplan dat nu op tafel ligt voor het eerst in de Belgische geschiedenis gevangenissen gebouwd worden door privé-maatschappijen. Die zullen op hun beurt beheerd worden door de DBFM formule: design, build, finance and maintain. Dat wil zeggen dat een overheid, in tegenstelling tot vroeger een gevangenis huurt.

Bij ons blijft het personeel, anders dan in enkele Britse en Amerikaanse situaties, wel van de overheid. Het is interessant om dan eens te kijken wie daar allemaal geld mee verdient. Bedrijven als Dexia Bank en Sodexo Belgium zitten daar bijvoorbeeld bij.

Een andere kritiek op de ‘prison-industrial-complex’ is dat het gevangeniswezen goedkope arbeids-krachten zou leveren aan bedrijven.

Vroeger dienden gevangenissen echt als werkhuizen. Mensen werden klaargestoomd om in grote industrieën te werken, omdat er veel werkkrachten nodig waren. Nu echter is er geen werk en je krijgt situaties waar gevangenen voor een paar euro normaal werk uitvoeren zonder ziektevergoeding of dat dat meetelt voor het pensioen. Dat is compleet illegaal.

De overgrote meerderheid echter werkt niet, doet niets. De gevangenis wordt dus een volledig nutteloze plaats. Het bevolkingsoverschot waar men niets mee weet te doen, heeft men in de gevangenis gestopt.

De War on Terror heeft veel van de recente Amerikaanse geschiedenis bepaald. Is dat ook iets dat bij ons speelt?

De oorlog tegen het terrorisme is al tien jaar aan de gang – dubbel zo lang als de twee wereldoorlogen- zonder duidelijk front, perspectief of einde. Dit heeft een verschrikkelijk negatief effect gehad op heel veel dingen, ook op de binnenlandse situatie.

Het erge aan Guantánamo bijvoorbeeld is niet zozeer enkel het feit dat dat kamp bestaat, het gaat vooral om het symbool. Het feit dat je mensen kan kidnappen, vernederen met oranje uniformen en zwarte maskers, dat je hen kan waterboarden, folteren en onbeperkt vasthouden zonder enige vorm van proces, … die mentaliteit heeft onvermijdelijk een effect op hoe we mensen in het algemeen behandelen.

Als ik er van uit ga dat folteren efficiënt is voor terroristen, waarom zou het dan niet zijn voor anderen? Het heeft een zware invloed gehad op ons denken en vooral op onze tolerantie van de pijn die we elkaar berokkenen. Als er niet minstens levenslang of dertig jaar wordt gegeven, dan is men tegenwoordig al niet meer tevreden.

We hebben dingen in Belgische gevangenissen gezien die zich duidelijk inspireren op wat er in Abu Ghraib gebeurde. Er is het incident in Vorst geweest, aangeklaagd door het Comité ter Preventie van Foltering. Vanuit een situatie van oorlog zie je dus dat er een mentaliteit is die in onze samenleving penetreert.

Het symbool Guantánamo zal heel moeilijk terug te herstellen zijn. We zijn heel ver teruggegleden sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, toen men dacht dat dat allemaal achter de rug was.

Vaak leeft bij ons het gevoel dat we niet zo actief deelnemen aan die War on Terror. Tegelijkertijd bent u iemand die zich inzet voor mensen als Ali Arras, die jullie als politieke gevangenen van deze oorlog zien.

Het Westen heeft een houding aangenomen waarmee het de handen zelf niet te vuil maakt in deze War on Terror. Bij ons wordt er niet gefolterd. Men heeft de Arabische landen gebruikt als een vorm van outsourcing. Dit geldt zeker voor Marokko, dat door de Amerikanen is gebruikt als tussenbasis tussen Pakistan en Guantánamo.

Maar dat geldt ook in het geval van Belgo-Marokkanen zoals Ali Arras of in de zaak Beliraj, waarin België informatie heeft gegeven, en op geen enkele manier wil tussenkomen in zaken die duidelijk illegaal zijn, zoals de uitlevering van Arras door Spanje aan Marokko.

De Mensenrechtencommissie van de VN had duidelijk gevraagd om dat niet te doen omdat men vreesde voor foltering. België was gevraagd om hierin tussen te komen, want het zijn Belgen, – die mannen hebben een identiteitskaart zoals jij en ik. Arras verdween twaalf dagen van de aardbodem en was uiteindelijk effectief gefolterd.

Toen hij terug kwam bovendrijven had hij een papier ondertekend waarvan hij niet eens precies wist wat er op stond. Wij hebben toen aan België gevraagd om eerst en vooral te zoeken waar hij was. Dat hebben ze niet willen doen. Toen we hen vroegen om op zijn minst zijn foltering formeel aan te klagen wilden ze dat ook niet doen omdat er geen bewijs van foltering was.

Vandaag heeft de rapporteur van de VN, Juan Mendéz, bevestigd dat er effectief sprake was van foltering. Nu zijn we opnieuw naar de Belgische overheid gegaan, maar die willen zich er nog steeds niet in mengen omdat het om een Belgo-Marokkaan gaat en hij dus twee nationaliteiten heeft. Als je er echter de Conventie tegen Foltering op naslaat, is dat een argument dat vervalt als er effectief sprake is van foltering en ben je verplicht om het met alle middelen tegen te gaan.

Welke processen, naast de War on Terror geven mee vorm aan ons gevangeniswezen vandaag?

‘Misschien moeten we gewoon de kraan repareren.’ Je hebt ook de economische crisis. Alle statistieken wijzen er op dat tijdens een economische crisis ook het aantal gevangenen toeneemt.

In de jaren tachtig waarover ik het daarnet had, waren er maar 70 000 werklozen, nu spreken we over een miljoen werklozen. In de Brusselse volkswijken is er een jeugdwerkloosheid van veertig tot zestig procent. Dat zijn Spaanse of Griekse toestanden.

Een ander element is dat de strijd tegen de criminaliteit meer een politiek dan een gerechtelijk discours is geworden. Wie voor de harde aanpak van criminaliteit staat, wordt gegarandeerd verkozen. Je ziet dat thema terugkomen bij extreem rechts uiteraard maar het is ook opgenomen door de traditionele partijen tot en met links of extreem links.

De media doen hier ook aan mee. Criminaliteit is een ‘topic’, het is voorpagina nieuws. De rol van het gerecht wordt in feite meer en meer door de media en de politici opgenomen.

Criminaliteit is op zich iets van alle tijden en had dus altijd al zo kunnen ingezet zijn geweest. Waarom is het iets dat vandaag precies zo wordt gebruikt?

Het gaat om de staat. Die blijkt hoe langer hoe minder capabel om wat dan ook op te lossen. Op sociaal en economisch vlak zijn overheden volledig lamgeslagen.

Wordt er een fabriek van het ene naar het andere land verkast zeggen ze dat ze daar niets aan kunnen doen. Is er een bankencrisis, dan kunnen ze daar niets aan doen behalve de bevolking vragen om de rekening te betalen. De sociale rol van de staat, de welvaartstaat verdwijnt meer en meer.

De functie die in de plaats komt is de politiefunctie. Daar zie je dat de staat wel punten mee kan scoren. Tegelijkertijd zie je dat er tegen bepaalde criminelen, zoals de banksters – je hebt gangsters en banksters – die miljoenen mensen en hele landen in de miserie stortten, niets wordt gedaan.

Dat is revolterend. Toen ik in de gevangenis werkte, zag ik alleen maar arme mensen. De rest ontsnapt er gewoon aan.

In de VS vloeit er veel inkt over de etnische samenstelling van de gevangenissen, die naast armen vooral Afro-Amerikanen huist. Is dat iets dat bij ons ook speelt?

Absoluut. De gevangenisbevolking is totaal veranderd van kleur. Er is een oververtegenwoordiging van mensen met migratie achtergrond. Wat gebeurt met de zwarten in Amerika zie je gebeuren met de migranten in Europa. Men probeert het voor te stellen alsof het om echte buitenlanders gaat. Dat is echter niet waar. 44 procent van de gevangenen zijn zogenaamd buitenlanders, maar uiteindelijk zijn maar 1450 van die 4986 zogenaamde buitenlanders ook echt buitenlanders.

Indien de opsluitingsgraad 65 is op 100 000 inwoners, dan is die 316 bij de migranten. De recidive van 44 procent in onze gevangenissen toont daarnaast hoe succesvol het allemaal is. De bevolkingsdichtheid in de Belgische gevangenissen is bovendien groter dan die in Frankrijk of Nederland. Als die 108 op 100 plaatsen is in Frankrijk, is die 111 in België of 92 in Nederland.

Is het dan niet goed op korte termijn dat er meer gevangenissen worden gebouwd?

Dat is de logica van een lekkende kraan waaronder we in eerste instantie een kopje zetten, daarna een emmer, een bad en uiteindelijk een heel zwembad. Terwijl we misschien gewoon de kraan moeten repareren.

Hier komen we terug bij de staat. We hebben niet meer gevangenissen nodig, we hebben scholen nodig, ziekenhuizen, woningen en werk.

Dat is uiteraard moeilijker te realiseren dan een gevangenis bouwen. Dat is de hele discussie over scholen, woningen, werk en ziekenhuizen of gevangenissen. Het gaat niet om én, maar om het één óf het ander.

U volgt dus mensen als Angela Davis die zichzelf als abolitionisten zien, en helemaal komaf willen maken met het gevangeniswezen.

Ik ben abolitionist in de zin dat ik me geen illusies maak.

De idee dat we geen gevangenissen nodig hebben is iets dat op dit moment niet in de publieke opinie kan binnendringen. Ik ben het eens met mensen als Angela Davis dat als je bepaalde dingen in het gevangeniswezen wil humaniseren, je tot de conclusie komt dat er dingen zijn die niet te humaniseren zijn.

Dat wil niet zeggen dat ik voor straffeloosheid ben. Ik ben het er mee eens dat er bepaalde mensen zijn die je niet in de samenleving kan loslaten. Dit gaat echter om een extreme minderheid. Voor de rest denk ik dat het gaat om zorg of straf.

Het is niet dat er geen straf moet zijn, maar er moet vooral zorg zijn. In de gevangenis heb ik vooral mensen gezien met heel veel problemen, fysieke en psychische. Men kan hen allemaal opsluiten, de druggebruikers, verkrachters en incest plegers, maar misschien is er ook een sociaal of seksueel of ander probleem op te lossen. In de gevangenis is er geen zorg, enkel straf.

Is het dan een positieve evolutie dat we vandaag bijvoorbeeld meer aandacht besteden aan het alternatief van de elektronische enkelband?

Ik zie een uitbreiding van de gevangenis in de maatschappij. Enkelbanden zijn daar een voorbeeld van. Met zit dan nog altijd in dezelfde logica. Gevangenissen anno 2013 zijn een symbool van hoe we willen dat het er binnen onze samenleving aan toe gaat.

In sommige rechtbanken heb je de indruk dat je al in de gevangenis zit. Er zijn mitraillettes en dergelijke. Vroeger was dat er helemaal niet. Nu zijn rechtbanken bijna een verlengstuk van de gevangenis.

Zelfs in shoppingcenters zie je overal camera’s, privébewaking, alarmen die bij het minste afgaan. Die ideologie van de gevangenis breidt uit. In Engeland zijn ze na de enkelband overgegaan tot de control orders.

Dat zijn mensen die thuis werkelijk in de gevangenis leven. Zijzelf, maar ook hun familie. Kinderen die hun computer niet mogen gebruiken omdat papa niet op het internet mag. Dat kennen we hier nog niet, maar dat zijn dingen die komen. De fundamentele discussie gaat over welke weg we uiteindelijk willen opgaan: een sociale welvaartstaat of een repressiestaat? Daarna kunnen we ons de vraag stellen hoe delinquenten dan het best worden aangepakt.

Kom je in je werk haalbare alternatieven tegen voor het bestaande systeem?

Ik werk veel met mensen als Jean-Marc Mahiy. Hij is een ex-gedetineerde die bijna negentien jaar heeft gezeten. Hij was verwikkeld in een zaak waarbij twee mensen zijn omgekomen.

In september 2013 beëindigt hij zijn voorlopige vrijlating. Hij is tien jaar geleden vrijgelaten en heeft in die tijd enorm veel geïnvesteerd in de jongeren. Hij gaat getuigen, maakte een toneelstuk ‘Un homme debout’, en stampte een project uit de grond ‘Revivre’, samen met Jean-Pierre Malmendier, een man wiens dochter samen met haar vriend verkracht en vermoord werd. Dader en slachtoffer dus.

Hun bedoeling is, – en het gaat hier over zeer zware zaken, wat voor driekwart van de gevallen niet eens geldt -,  om een soort herstel in gang te zetten. Malmendier, die onlangs overleed, was voormalig MR senator. Na de dood van zijn dochter lanceerde hij een petitie voor onsamendrukbare strafmaatregels. Hij had meteen 250 000 handtekeningen. Achteraf is hij tot het inzicht gekomen dat wraak een mens kapot maakt en dat je iets positief moet proberen te doen.

Het gaat niet noodzakelijk over vergeven, maar een poging om iets nieuws te creëren. Zo zijn er talloze voorbeelden van goede projecten, maar vaak vinden ze de middelen niet om hun project naar behoren te doen.

Waar moeten we beginnen als we vandaag iets aan het gevangeniswezen willen doen?

Voor mij is de ommekeer van het gevangeniswezen een kwestie van een ommekeer in de maatschappij. Op dit ogenblik denk ik niet dat we de tendens kunnen stoppen zolang de maatschappij niet van koers verandert.

Verenigingen, organisaties, drukkingsgroepen en vakbonden zouden het gevangenissysteem systematisch in hun werk moeten meenemen. Denk niet dat de wereld van de gevangenissen een geïsoleerde wereld is. Het is, in tegendeel, de kern van waar we in feite mee bezig zijn.

Extra gevangenissen in België

Extra gevangenissen in België >  < minder gevangenissen in Zweden
(donderdag, 9 januari 2014 – ergens gelezen – Pieter)

Overbevolking van gevangenissen is een belangrijk en lastig maatschappelijk probleem in België. Gedetineerden die in erbarmelijke omstandigheden moeten leven, worden sneller kwaad en agressief. Door hun frustraties wordt hun re-integratie ook veel moeilijker. Ook voor de cipiers is het heel lastig om gedetineerden te bewaken in overvolle gevangenissen.

De oplossing voor dat probleem lijkt logisch: meer capaciteit creëren door extra gevangenissen te bouwen. Dat is ook wat de regering de volgende maanden zal doen. Er worden vier nieuwe gevangenissen gebouwd en bestaande gevangenissen krijgen een uitbreiding. In oktober vorig jaar werd al een nieuwe, moderne gevangenis geopend in Marche-en-Famenne.

De capaciteitsuitbreiding zal op korte termijn misschien een oplossing bieden voor de overbevolking. Zolang de rechtspraak en de aanpak van criminaliteit en gevangenisstraffen in België niet structureel veranderen, zullen de extra cellen echter ook al snel weer vol zijn.

Het kan nochtans anders, dat bewijst het Scandinavische land Zweden. Daar werden vorig jaar vier gevangenissen gesloten. Die stonden leeg, want het aantal gedetineerden daalt er al jarenlang. Zweden maakt meer werk van preventie van misdaad. Zweden geeft ook meer aandacht aan integratie van gedetineerden. Dat gebeurt onder andere door open gevangenissystemen. In de open gevangenissen functioneren de gedetineerden, onder controle en begeleiding, zo veel mogelijk in de maatschappij. Zo zijn ze na hun straf klaar voor het gewone leven.

België sluit de veroordeelden eigenlijk gewoon op. De gevangenen krijgen nauwelijks de kans om zich voor te bereiden op het leven als ze vrijkomen.

De redactie

Over ontbering en menselijke waardigheid

Alle Belgische gevangenissen zitten overvol omdat gedetineerden vandaag langer worden vastgehouden. Niet omdat er meer misdadigers zijn. Sinds 2000 steeg het aantal gedetineerden met 30%. In die periode nam de criminaliteit toe met nog geen 10%. Maar enerzijds duurt voorhechtenis steeds langer, en omdat korte straffen niet worden uitgevoerd, ontstaat de neiging om voorhechtenis te gebruiken als straf. Anderzijds wordt het strafbeleid strenger en worden zwaardere straffen uitgesproken. Ten derde wordt voorwaardelijke invrijheidstelling  strenger toegepast omdat weinig gedetineerden een reclasseringsplan (huisvesting, werk, vorming, therapie) kunnen voorleggen.

Tijdens de detentie is niet aan herstel en reclassering gewerkt door gebrek aan middelen. 85% van de gevangenen zit een gemiddelde gevangenisstraf uit van drie jaar berekende Joke Callewaert, advocate bij Progress Lawyers Network en raadsvrouw van Nordin Benallal (De Standaard van 4 juni 2013). Een recente studie stelt dat drie jaar gevangenschap al onherroepelijke schade aanricht bij een gedetineerde. Er moet wel een onderscheid worden gemaakt tussen gesloten regimes (zoals vooral in Vorst en Sint-Gillis), halfopen regimes (waar de gedetineerden overdag kunnen deelnemen aan cursussen, opleidingen en activiteiten) en open regimes. In België bestaan geen open regimes, wel in Noorwegen. In een aantal chalets op een eiland zorgen 70 à 80 gevangenen er voor zichzelf. Eén enkele opzichter komt een keer per dag langs. Het regime is veel duurder, maar de recidive ligt er rond de 20%, terwijl dat hier schommelt tussen 70 à 80%.

Emotionele ontbering

Op 2 december 2004 keurde de Kamer een wet goed waardoor gevangenen rechten kregen. Ze kunnen zich sindsdien ook beklagen als die rechten worden geschonden. Alleen kwam er in de praktijk nog niet veel van in huis. Deze lijstjes willen doen stilstaan bij de concrete realiteit van hechtenis. Achter elke materiële of fysieke ontbering gaat een emotionele ontbering schuil, en een gebrek aan een waardig menselijk bestaan.

Gevangenisstraf zou daarom moeten evolueren van een repressieve logica naar een restauratieve logica. In ons systeem observeerde Marguerite Duras ‘un détenu est coupé de son passé parce qu’il a fauté’. Een gedetineerde wordt afgesneden van zijn verleden omdat hij een fout heeft begaan. Toch is de enige manier om een leefbare wereld te construeren een menselijke straf te bedenken, ook voor mensen die ongeoorloofde daden hebben gepleegd.

Pieter, PI Beveren

Financiële schaarste

Financiële schaarste: bekend probleem in de gevangenissen 

ENKELE BERICHTEN UIT DE GEVANGENIS VAN VORST.

Volgens officiële cijfers werken in de Belgische gevangenissen 3.665 van de 11.100 gedetineerden. Omgerekend verdient een gedetineerde maandelijks zo’n 163€. De vermelde bedragen zijn dus een absoluut maximum. In de eigen werkplaatsen, waar celdeuren en gevangeniskledij worden gemaakt, kan dat 219€ worden (loon voor werkers is vorig jaar in Brussel tijdelijk opgetrokken naar 1€ per uur, om dit jaar weer te zakken naar 0,80€ per uur. Wegens besparingen, zo werd aangekondigd op een bericht aan de muur. Er werd bij vermeld dat dat nog altijd boven het wettelijke minimum van 0,63€ per uur is. Wie niet kan werken of geen werk heeft, en geen geld krijgt van familie of van buitenaf, kan maximaal 20€ krijgen. De waren in de kantine zijn 50 à 150% duurder dan in de winkel buiten de nor. Om een idee te geven: tabak kost 2,80€ voor 30 gr tot 15,05 voor 170 gr. Voor 500 gram koffie ‘365’ wordt 4,35€ gerekend. Een deodorant stick kost 3,84€. Chorizo 3€, een appelflap 1,87€. De rekening is snel gemaakt. Wie niemand kent buiten de gevangenis of in de buurt, leeft in grote ontbering. En heel veel gedetineerden hebben natuurlijk geen familie die vlakbij woont. Eén instantie (Bond Zonder Naam) stelt één keer per jaar een pakket samen voor Kerst en Nieuwjaar. Er wordt dan ook een iets betere maaltijd geserveerd.

Omgerekend verdient een gedetineerde maandelijks zo’n 163 €. 

Look is lekker, maar zonder een pan of een kookplaat zijn de kookvariaties snel uitgeput. Hetzelfde geldt voor de conservenblikken die niet echt opgewarmd raken – gevangenen behelpen zich met de plaat van de percolator, maar het eten blijft lauw. Let wel: dat geldt niet in alle gevangenissen. Dutroux beschikt in zijn cel in Nijvel over een elektrische kookplaat.

Dan is er nog de gezondheidszorg. In de gevangenisinstelling van Vorst heeft er één dokter per vleugel permanentie. Dat betekent dat die per vleugel 120 à 150 gedetineerden moet bedienen. Rotte tanden worden verzorgd met pijnstillers (er is geen ander tandartsenmateriaal), een oogarts is er niet, specialistische diensten kunnen enkel op aanvraag.

In de psychiatrische annex is een psychiater van het welzijnsteam beschikbaar, maar de medisch psychiater komt maar om de veertien dagen langs. Er is een medische dienst, maar er zijn 150 psychiatrisch gedetineerden, en dus is het behelpen met massaal veel geneesmiddelen. Van enige vorm van groeps- of individuele therapie is geen sprake.

Pieter

PIB Beveren – PIG Gent 0-3

Gevangenis Gent doet het beter dan de Buffalo’s

Terwijl de regerende voetbalkampioen slechts één punt kon halen in hun eerste competiewedstrijd tegen Westerlo, gaat het heel wat beter in de Nieuwe Wandeling. De stand tussen de nieuwste (Beveren ) en de oudste gevangenis (Gent) is voor mij 0-3 in het voordeel van Gent. Je hebt hier in Gent niet dat superluxe gevoel op materieel vlak maar ondanks het “leeftijdsverschil” van 150 jaar, wist Gent zich goed zo goed mogelijk aan te passen aan de moderne noden. Het is dus niet nieuw maar er is ook niks tekort. Alles is zeer proper en hygiënisch onderhouden en alle noodzakelijke comfort is aanwezig. Voor sommige dingen dient men zijn cel te verlaten (voor telefoon en douche) maar ik vind dit eerder positief.

Het enorme voordeel van Gent is dat ze je behandelen zoals je bent, mens onder de mensen, met respect. Als je zelf respectloos bent, zal je passend behandeld worden, als je zelf correct bent wordt je ook correct behandeld, zoals het moet. De regels worden voor iedereen op dezelfde manier toegepast en dat schept zekerheid. Je zal je afvragen: Marnic, kun je eigenlijk na een halve maand al een oordeel vellen?

Het antwoord is: zeker niet definitief maar de tendens is gezet. Onmiddellijk voel je de sfeer van een volwassen organisatie die vooruit wil, die positief is ingesteld en die iedereen taxeert op zijn effectieve waarde. Wat mij telkens opnieuw verrast is de snelheid waarmee men hier oplossingsgericht de problemen aanpakt. In Beveren kan men van een probleem nog een extra probleem maken. Een slecht bestuur en communicatiegebrek aan de top zijn de oorzaak van een stotterende organisatie, met heel veel frustratie tot gevolg, zowel bij gedetineerden als bij personeel.

Voor mij althans een geslaagde overstap, in een later artikel kom ik hier zeker op terug.

Groeten van op “de Gentse Feesten”

De Redactie