Gevangenschap slechter dan kanker

Beste lezer,

Marnic en Pieter schreven dit artikel samen. Ze verblijven op dit moment in de gevangenis van Beveren. 

Kanker is één van de meest gevreesde Westerse beschavingsziektes. Het overkomt alle generaties, jong of oud en alle families. De algemene verspreiding van kanker met vaak noodlottige afloop, heeft bij de meeste mensen een waar angstsyndroom doen ontstaan. Zowel binnen de wetenschappen en de geneeskunde worden enorm veel inspanningen geleverd om de ziekte te bestrijden, te stabiliseren of te genezen. Veel wetenschappelijk onderzoek, dure medicatie en nog steeds dure therapieën worden ontwikkeld om te pogen zoveel mogelijk mensen te redden. Men wil koste wat het kost het aantal kankers afremmen en ze zijn daar voor de behandeling van bepaalde kankers ook in geslaagd.

Waarom durven wij in de titel van dit artikel deze eerder oneerbiedige vergelijking maken tussen kanker en gevangenschap?

Kanker is een aandoening waar niemand iets kan aan doen. Je krijgt het ( meestal) zomaar. Hier en daar is gewezen op erfelijkheid, gebruik van tabak, ongezonde leefgewoonten en/of d aanwezigheid van carcinogene stoffen in de omgeving, het milieu.

Gevangenschap is meestal je “eigen schuld ” en dus niet te vergelijken met kanker of een carcinogene aandoening. Nochtans zijn er op dit vlak ook al tal van wetenschappelijke studies verschenen die er op wijzen dat tussen de 75 en 85% van de delicten het gevolg zijn van externe factoren.Net zoals bij kanker er sprake kan zijn van externe factoren is dit in 75% van de delicten ook zo. Als we de studies van gedragspsychologen, criminologen, sociologen, psychiaters e.a. ontleden, liggen vaak externe factoren aan de basis van een delinquent of norm afwijkend gedrag. Denk hierbij aan emoties, verslaving, opvoeding, socio-economische omstandigheden, die aan de basis kunnen liggen van strafbaar of norm afwijkend gedrag.

Waar men in de behandeling van kanker de externe factoren tracht in beeld te brengen en te verminderen en men dure therapieën voorschrijft voor de behandeling, wordt bij een veroordeling wegens strafbaar gedrag de vrijheidsberoving voorgeschreven en uitgevoerd. Of die vrijheidsberoving een ideale oplossing is voor strafbaar gedrag wordt door enkelingen in vraag gesteld maar blijft voor justitie nog altijd de enige oplossing. In plaats van te investeren in rehabilitatie en re-integratie, wordt het geld van het gevangeniswezen gebruikt om menselijk kapitaal te laten verkwijnen.

Meer aandacht zou moeten geschonken worden aan herstel, heropvoeding, genezing en het scheppen van nieuwe kansen voor gedetineerden of ex-gedetineerden. Hiervoor is een andere omkadering en een mentaliteitsverandering noodzakelijk. In het huidige systeem ontbreekt het niet alleen aan geld maar vooral aan visie en meer bepaald een lange termijn visie. Er wordt nog altijd veel meer energie en geld gestoken in beveiliging dan in herstel, rehabilitatie en/of genezing. De echte zorgverleners in de penitentiaire instellingen zijn te beperkt in aantal en middelen. Nog te veel aandacht gaat naar criminogenèses en de uitvoering van de straf, dan naar het voorkomen van recidive.

Niettegenstaande de overheid in 2005 de zorgverlening binnen de gevangenis wettelijk bepaald heeft, lukt het diezelfde overheid niet om dit deftig te organiseren. Veelal wordt het excuus gebruikt dat dit komt door een gebrek aan financiële middelen. Het gebrek aan een duidelijke en menselijke visie is ons inziens de hoofdoorzaak.

De huidige aanpak inzake vrijheidsberoving leidt ertoe dat mensen psychisch dood gemaakt worden. De mens wordt herleid tot een “crimineel”, wat gelijk staat met een nummer, een object.

De gevangene verliest zijn menselijke waardigheid, zijn persooonlijkheid. Voor de langgestraften wordt de gevangenis een afdaling in “Hadès”, een helletocht, waarbij ze er vaak slechter uitkomen dan ze werden opgenomen. Vele gevangenen en vooral de langgestraften, verlaten de gevangenis zonder enige toekomstvisie, met verlies van job, vaak ook verlies van woning, sociale en/of familiale contacten en een stilstaand beeld inde tijd. Weinigen zijn nog gemotiveerd en worstelen met de verwerking van de opgelopen frustraties.

Het wordt tijd dat politici, beleidsmakers, justitiemedewerkers en de maatschappij een moderne, sociale kijk krijgen op de detentie en de gedetineerden. Er moet echt aandacht besteed worden aan rehabilitatie en re-integratie. Ook gedetineerden vertegenwoordigen een waardevol maatschappelijk kapitaal.

Een sociale visie op detentie betekent niet “straffeloosheid” maar wel een andere aanpak van detentie. Er moet geïnvesteerd worden in mensen en een systeem dat de mensen beter moet maken en dit in de tijd die nodig is. De tijd van lineaire straffen in de tijd zou moeten omgeschakeld worden naar een tijd van effectieve begeleiding en opvolging. Individuele trajectbegeleiding en opvolging zou moeten ingevoerd worden, met een vorm van deliberatie aan het einde van het traject.

Laat ons de “kanker” die gevangenis genoemd wordt uitroeien met alle middelen en streven naar instellingen waar gevangenen een traject doorlopen en een toekomstvisie leren ontwikkelen. Detentiehuizen moeten ontmoetingsplaatsen worden tussen gedetineerden en de maatschappij.

Advertisements